"اقتصاد مقاومتی"
"سخنگوی دولت، با اعلام خبر ماموریت رئیس‌جمهور به وزیر نفت برای پیگیری برگزاری نشست اضطراری در اوپک، اعلام کرد دولت وزارت نفت را موظف کرده از همه پتانسیل‌های خود برای جلوگیری از ریزش بیشتر قیمت نفت استفاده کند. این در شرایطی است که بهای نفت در مدت اخیر با شدت بسیاری که بیشتر شبیه سقوط آزاد است افت کرده است."
عبارات فوق خبری است که رسانه ها ،سیاسیون واقتصاد دانان بدون حساسیت ویژه ای از کنار ان عبور کردند و این در حالی است که قیمت نفت برنت در سه ماه اخیر از رقم حدودا 114 دلار به رقم 84 دلار رسیده است. تداوم قیمت‌های کاهشی در حالی رخ می‌دهد که کشورهای عضو اوپک نه تنها به این کاهش قیمت حساسیت نشان نداده‌اند بلکه با کاستن پیاپی بهای نفت خود بر این افت قیمت افزوده‌اند. روز سه شنبه هفته گذشته بهای سبد نفتی این سازمان نیز با کاهش 80 سنتی در هر بشکه 14/85 دلار معامله شد.
کارشناسان معتقدند که روند نزولی قیمت نفت در شرایطی که محدودیت‌های صادراتی بر تولید نفت ایران حاکم است و سیاست پولی کشور به منظور کنترل تورم به انقباض بیشتر حکم می‌دهد، دولت را با مشکلات بیشتری در تخصیص بودجه روبه‌رو خواهد کرد و از این حیث کاهش قیمت نفت یک متغیر برون‌‌زای مهم است که حتما باید در برنامه‌های کوتاه‌مدت و حتی میان‌مدت مورد ارزیابی دقیق قرار بگیرد.
این در حالی است که در بازار جهانی نفت آژانس بین‌المللی انرژی روز سه‌شنبه هفته قبل پیش‌بینی خود را برای رشد تقاضای نفت در سال 2015 به دلیل ضعف اقتصاد جهانی تنزل داد. آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرد که رشد تقاضای نفت جهان در سال 2015 میلادی کمتر از پیش‌بینی‌های قبلی خواهد بود و قیمت نفت احتمالا بیش از این کاهش خواهد یافت.
ایا بایک بحران مواجه شده ایم؟
اولین سئوال این است که چه باید بکنیم!!!
اقای نوبخت  در‌باره احتمال کمبود بودجه با توجه به قیمت کنونی نفت می گوید براساس آخرین گزارشی که درباره متوسط قیمت فروش نفت به من رسیده است، قیمت متوسط 104 دلار بوده است؛ از آنجا که طی چند ماه بعد تاثیر کاهش قیمت نفت بر درآمدهای ما روشن می‌شود در صورت استمرار این بند، ما نتایج آن را در آینده خواهیم دید و در این صورت مجبور به کاهش هزینه‌ها خواهیم بود.
واما ... بهترین سئوال این است که چه باید می کردیم؟
رهبر معظم انقلاب نه دیروز و سال قبل و پنج سال پیش بلکه در سال 1375 ودر حرم مطهر رضوی می فرمایند:
"البته من یک نگرانی مختصری دارم - که مربوط به امروز هم نیست؛ سالهاست که این نگرانی را دارم - و آن این است که باید اقتصاد ملت ایران از نفت جدا شود. این مسأله را اخیراً به دولت خدمتگزار ابلاغ کرده‌ایم که برایش برنامه‌ریزی کند و در حال برنامه‌ریزی است و کارهایی هم انجام داده است. ما باید کاری کنیم که ملت و دولت ایران، وابسته به نفت خود نباشند. چون متاسّفانه، امروز در دنیا نفت به سیاستهای بین‌المللی، کمپانیها و غارتگران بزرگ و جهانخوران و مستکبران وابسته است. در حقیقت، نفت در مشت آنهاست. هر گاه بخواهند، قیمتش را پایین میآورند، تولید را کم یا زیاد دور میکنند، یکی را از دور خارج یا وارد دورْ میکنند! نفت مال ماست؛ اما سیاستش در دست دیگران است! چنین سرمایه‌ای مایه دردسر است.
البته دولت ما امروز حدّاکثر استفاده را از نفت میکند و باید هم بکند. اما باید کاری کند که بتواند روزی به دنیا اعلام نماید که از امروز تا شش ماه دیگر، تا یک سال یا چهل روز دیگر، میخواهیم درِ چاههای نفت را ببندم. میخواهم یک قطره نفت صادر نکنم. دولت باید بتواند تصمیم بگیرد. باید به نفت احتیاج نداشته باشد."
ایا می دانید ایشان 17سال بعد و در سال 92 با اشاره به سخنان چندین سال قبل خود مبنی بر لزوم رسیدن به شرایطی که امکان بستنِ درِ چاههای نفت و اداره کشور بدون نفت وجود داشته باشد می فرمایند:
" اگر تحریم ها اثر گذاشته است ، علت آن اشکال اساسی در وابسته بودن اقتصاد کشور به نفت است و بر همین اساس باید اقتصاد بدون نفت از  برنامه های اصلی و اولویت های دولت آینده باشد .
درآن زمان برخی آقایانی که به تعبیر خودشان تکنوکرات هستند ، در مقابل این سخن لبخند معنا داری زدند و گفتند مگر چنین چیزی امکان دارد ؟"

راه تحقق استراتژی "قطع وابستگی درامد کشور  به نفت" چیست؟

 اقتصاد مقاومتی
"وظیفه‌ی همه‌ی ما این است که سعی کنیم کشور را مستحکم، غیر قابل نفوذ، غیر قابل تأثیر از سوی دشمن، حفظ کنیم و نگه داریم؛ این یکی از اقتضائات «اقتصاد مقاومتی» است که ما مطرح کردیم. در اقتصاد مقاومتی، یک رکن اساسی و مهم، مقاوم بودن اقتصاد است. اقتصاد باید مقاوم باشد؛ باید بتواند در مقابل آنچه که ممکن است در معرض توطئه‌ی دشمن قرار بگیرد، مقاومت کند"
" اقتصاد مقاومتى معنایش این است که ما یک اقتصادى داشته باشیم که هم روند رو به رشد اقتصادى در کشور محفوظ بماند، هم آسیب‌‌پذیرى‌‌اش کاهش پیدا کند. یعنى وضع اقتصادى کشور و نظام اقتصادى جورى باشد که در مقابل ترفندهاى دشمنان که همیشگى و به شکلهاى مختلف خواهد بود، کمتر آسیب ببیند و اختلال پیدا کند"


راهکارهای تحقق «اقتصاد مقاومتی»  چیست؟
به مردم میدان داده شود
" بخش خصوصى را باید کمک کرد. اینکه ما «اقتصاد مقاومتى» را مطرح کردیم، خب، خود اقتصاد مقاومتى شرائطى دارد، ارکانى دارد؛ یکى از بخشهایش همین تکیه‌‌ى به مردم است؛ همین سیاستهاى اصل 44 با تأکید و اهتمام و دقت و وسواسِ هرچه بیشتر باید دنبال شود؛ این جزو کارهاى اساسى شماست. در بعضى از موارد، من از خود مسئولین کشور میشنوم که بخش خصوصى به خاطر کم‌‌توانى‌‌اش جلو نمى‌‌آید. خب، باید فکرى بکنید براى اینکه به بخش خصوصى توانبخشى بشود؛ حالا از طریق بانکهاست، از طریق قوانین لازم و مقرراتِ لازم است؛ از هر طریقى که لازم است، کارى کنید که بخش خصوصى، بخش مردمى، فعال شود..... یکى از شرائطش، استفاده از همه‌‌ى ظرفیتهاى دولتى و مردمى است؛ هم از فکرها و اندیشه‌‌ها و راهکارهائى که صاحبنظران میدهند، استفاده کنید، هم از سرمایه‌‌ها استفاده شود.به مردم هم باید واقعاً میدان داده شود"
حمایت از تولید ملى
" یک رکن دیگر اقتصاد مقاومتى، حمایت از تولید ملى است؛ صنعت و کشاورزى....
بالاخره حمایت از تولید ملى، آن بخشِ درونزاى اقتصاد ماست و به این بایستى تکیه کرد.
واحدهاى کوچک و متوسط را فعال کنید. البته خوشبختانه واحدهاى بزرگ ما فعالند، خوبند و سوددهى‌‌شان هم خوب است، کارشان هم خوب است، اشتغالشان هم خوب است؛ عمده‌‌ى واحدهاى بزرگ ما وضعشان اینجور است - لذا همان طور که گفتید، محصول سیمانمان، محصول فولادمان، محصولات عمده‌‌ى اینجورى‌‌مان خوب است - لیکن باید به فکر واحدهاى متوسط و کوچک باشید؛ اینها خیلى مهم است، اینها در زندگى مردم تأثیرات مستقیم دارد."
مدیریت مصرف
" یک مسئله هم در اقتصاد مقاومتى، مدیریت مصرف است. مصرف هم باید مدیریت شود. این قضیه‌‌ى اسراف و زیاده‌‌روى، قضیه‌‌ى مهمى در کشور است. خب، حالا چگونه باید جلوى اسراف را گرفت؟ فرهنگ‌‌سازى هم لازم است، اقدام عملى هم لازم است. فرهنگ‌‌سازى‌‌اش بیشتر به عهده‌‌ى رسانه‌‌هاست. .... ما یک ملت مسلمانِ علاقه‌‌مند به مفاهیم اسلامى هستیم، اینقدر در اسلام اسراف منع شده، و ما متأسفانه در زندگى‌‌مان اهل اسرافیم! بخش عملیاتى‌‌اش هم به نظر من از خود دولت باید آغاز شود. ..... این را جدى بگیرید. دولت خودش یک مصرف‌‌کننده‌‌ى بسیار بزرگى است. شما از بنزین بگیرید تا وسائل گوناگون، یک مصرف‌‌کننده‌‌ى بزرگ، دولت است. حقیقتاً در کار مصرف، صرفه‌‌جوئى کنید. صرفه‌‌جوئى، چیز بسیار لازم و مهمى است."

مصرف تولیدات داخلى
"به مصرف تولیدات داخلى هم اهمیت بدهید. در دستگاه شما، در وزارتخانه‌‌ى شما، اگر کار جدیدى انجام میگیرد، اگر چیز جدیدى خریده میشود، اگر همین اقلام روزمره‌‌اى که مورد نیاز وزارتخانه است، تهیه میشود، سعى کنید همه‌‌اش از داخل باشد؛ اصرار بر این داشته باشید؛ خود این، یک قلم خیلى بزرگى میشود. اصلاً ممنوع کنید و بگوئید هیچ کس حق ندارد در این وزارتخانه جنس خارجى مصرف کند. به نظر من اینها میتواند کمک کند."

اقتصاد دانش‌‌بنیان
" یک مسئله‌‌ى دیگر در سرفصل اقتصاد مقاومتى، اقتصاد دانش‌‌بنیان است... این بخش شرکتهاى دانش‌‌بنیان و فعالیتهاى اقتصادى دانش‌‌بنیان خیلى جاده‌‌ى باز و امیدبخشى است. ما استعدادهاى برجسته‌‌اى داریم که میتوانند در این مورد کمک کنند.
...... به نظر من یکى از بخشهاى مهمى که میتواند این اقتصاد مقاومتى را پایدار کند، همین کار شماست؛ همین شرکتهاى دانش‌‌‌بنیان است؛ این یکى از بهترین مظاهر و یکى از مؤثرترین مؤلفه‌‌‌هاى اقتصاد مقاومتى است؛ این را باید دنبال کرد."

واما اخرین خبر!!
به گزارش مهر، ستاد هماهنگی اقتصاد مقاومتی!!! امروز یکشنبه به ریاست حسن روحانی تشکیل جلسه داد.

در این جلسه پس از ارائه گزارش بیژن زنگنه وزیر نفت از تحولات بازار جهانی نفت و تغییر در قیمت‌ها ، علل اقتصادی و سیاسی این تحولات مورد بررسی قرار گرفت.

از سوی دیگر در حالی اقداماتی در دولت برای استفاده از ابزار دیپلماسی به منظور مدیریت بحران کاهش درآمدهای نفتی آغاز شده است که رکن الدین جوادی مدیرعامل شرکت ملی نفت، هفته جاری اعلام کرده است: نگرانی از بابت کاهش قیمت نفت در بازار نداریم!!!

 همانگونه که  در نوشتار قبلی  وعده داده بودیم به تبيين لزوم و اهميت توليد ملي وبه نقش آن در سرعت موفقيت جهاد اقتصادي  وتبین سیاستهای کلی "تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی" در تحقق ان خواهیم پرداخت 
1-در جهاد اقتصادي ، توليد به معناي به كار گيري همه پتانسيل هاي موجود در كشور، اعم از انساني، مديريتي، علمي، مالي و مواد اوليه است. و به همين دليل بر عبارت توليد ملي اصرار مي شود .مقام معظم رهبری  نیز در سیاستهای کلی "تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی"  بر
"توانمند سازی و ارتقاء بهره‌‌وری نیروی کار با افزایش انگیزه، مهارت و خلاقیت و ایجاد تناسب بین مراکز آموزشی و پژوهشی با نیازهای بازار کار " و
"جلوگیری از اتلاف و راکد ماندن سرمایه‌‌های فیزیکی و انسانی ایرانی با تأکید بر ایجاد و توسعه خدمات فنی و مشاوره‌‌ای فرا بنگاهی و ارتقاء بازده اقتصادی این سرمایه‌‌ها در بخش‌‌های مختلف اقتصادی" تاکید می کنند
 در این زمینه لازم به یاداوری است که عمليات مونتاژ كالاهاي خارجي در داخل كشور در صنايع خوردروسازي، لوازم خانگي و ... فقط به شرطي قابل قبول و البته اثر بخش در جهاد اقتصادي است كه در يك برنامه زمان بندي مشخص شده بخش عمده كالاها و قطعات مونتاژي وارداتي، در داخل كشور توليد شود.
لازم به ذكر است بخش عمده واردات كالاها و قطعات مونتاژي به كشور نه به دليل عدم وجود تكنولوژري يا مواد اوليه مورد نیاز در کشور،بلكه به دليل پايين بودن قيمت آن است و اين در حاليست كه با برنامه ریزی مناسب ،تکمیل زنجیره تامین وافزایش تیراژتولیدمي توان همين كالاها را در داخل كشور توليد نمود.
2-در تكميل مطالب فوق بايستي به وجود مزيت رقابتي غير قابل انكار وجود مواد اوليه متنوع، فراوان و با كيفيت در داخل كشورمان اشاره نمود كه در جهان صنعت و اقتصاد پارامتر بسيار مهم و حياتي است و بدون ترديد يكي از دلايل چشم طمع بيگانگان به اين مرز و بوم می باشد. در اولین یادداشت نیز به مواردي اشاره شد كه مواد اوليه پس از صادرات و انجام فرآوري هاي گوناگون با قيمت چند برابر به كشور باز مي گردد. موضوع مطروحه نقش بسيار مهمي در موفقيت توليد ملي و جهاد اقتصادي دارد.
3-تكميل واقعی زنجيره تأمين و توليد نه يك نياز ،بلكه الزامی حياتي است كه مسئولين وكارآفرينان بايستي به آن توجه ويژه داشته باشند. ناقص بودن زنجيره هاي توليد به دليل عدم نگاه كاربردي وصادرات كالاها و محصولات در ابتداي زنجيره تأمين-كه متأسفانه توسط صنايع مادر انجام مي شود والبته در زمره صادركنندگان نمونه نيز قرار مي گيرند!!-،  نه تنها منجر به محقق نشدن توليد ملي مي شود بلكه قيمت تمام شده كالا و كيفيت آن را نيز تحت الشعاع قرار مي دهد.
4-شبکه توزیع نقش بسیار مهم و حیاتی در اقبال سرمایه گذاران به تولیدوحذف دلالان وواسطه گرانی دارد که بهره انان از تلاش شبانه روزی فعالین اقتصادی وصنعتی بیش از خادمان به مردم ومیهن است به همین دلیل رهبر معظم انقلاب سیاست گذاران  کلان عرصه تولید را به سیاست گذاری در " کارآمد کردن نظام توزیع کالاها و خدمات با استفاده از ساز و کار شفاف‌سازی و اطلاع‌رسانی و کاهش واسطه‌‌های غیر ضرور و ناکارآمد" رهنمون می کنند
5-جهاد فارغ از نوع ان-سیاسی،نظامی،فرهنگی یا اقتصادی-مجاهدتی است که شب وروز وفصل و ماه نمی شناسد.همانگونه که در جهاد نظامی ،در تمام لحظات کلیه یگانها در حال انجام وظیفه هستند،جهاد اقتصادی نیز حضور مستمر ،تلاش شبانه روزی و کوشش لحظه به لحظه  سربازان ، افسران وفرماندهان رامی طلبد.فرایند تولید بایستی در تمام ساعات وبا ظرفیت کامل دستگاهها انجام شود.فراموش نشود که تولید باروشهای کارامد نه تنها باعث کاهش ضایعات و افزایش بهره وری است بلکه رمز کاهش قیمت نیز می باشد وبه همین دلیل در سیاستهای کلی "تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی" براین موضوعات تاکید شده است:
بالا بردن قدرت رقابت و افزایش بهره‌وری عوامل تولید با:
- اصلاح و بازسازی ساختار تولید ملی
- کاهش هزینه‌‌ها و بهبود کیفیت تولید
- اتخاذ انواع تدابیر تشویقی و تنبیهی
- بهینه‌سازی تعامل عوامل تولید
6- همانگونه که سربازان این جهاد بایستی در همه لحظات ازتولید غافل نباشند،فرماندهان ان اعم از کار افرینان،مدیران و مسیولین دولتی و مرتبطین در قوای مقننه وقضاییه نیز بایستی میدان نبرد را رصد وبا اتخاذ تصمیمات اصولی ،کارامد وبلند مدت وظیفه خود را به نحو احسنت انجام دهند.
فراموش نکنیم بسیاری از عملیاتهای ناکام این جهاد به دلیل عدم فرماندهی صحیح وانجام رسالت فرماندهان،تلفات جبران ناپذیری به سربازان وافسران این نبرد والبته سرمایه ملی سرمایه گذاران وکارافرینان وارد کرده است .به همین دلیل رهبر انقلاب باتأکید فراوان بر لزوم حمایت عملی از تولید ملی به نقش عمده دولت و همچنین نقش تسهیل کننده مجلس اشاره کرده وخواستار همکاری صمیمانه مجلس و دولت برای حمایت از تولید ملی و گام های عملی انان هستند.
مقام معظم رهبری  نیز در سیاستهای کلی "تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی"در5بند به اهم وظایف فرماندهی  به شرح ذیل تاکید می کنند:
-بهبود فضای کسب و کار با هدف افزایش تولید ملّی و اصلاح زمینه‌های فرهنگی، قانونی، اجرایی و اداری
-شفاف‌سازی و به هنگام سازی آمار و اطلاعات و تسهیل دسترسی به آن و اطلاع رسانی در مورد ابعاد و فرصت‌‌های سرمایه‌گذاران و سرمایه‌گذاری در رشته‌‌های مختلف و مقابله جدی با استفاده از هر گونه دسترسی اطلاعاتی ویژه
-تنقیح و اصلاح قوانین و مقررات (از جمله اصلاح قانون پولی و بانکی، تأمین اجتماعی و مالیات‌‌ها) برای تسهیل فعالیت در بخش‌‌های تولیدی و رفع موانع سرمایه‌‌گذاری در سطح ملی با رویکرد ثبات نسبی در قوانین
-تنظیم نقش نهادهای عمومیِ غیر دولتیِ اقتصادی در جهت تولید ملّی
--افزایش سهم بخشهای تعاونی و خصوصی در تولید ملّی از طریق:
 - تقویت انگیزه و عزم ملّی و تأکید و تسریع در اجرای کامل سیاست‌های کلی اصل 44، رعایت انضباط مالی و بودجه‌ای دولت
- رفع تبعیض بین بخش دولتی و بخش‌های خصوصی و تعاونی
-  ساماندهی و حمایت از بنگاههای کوچک و متوسط در جهت کارآمدسازی آنها
یادمان باشد که چندی پیش خودی های ناآگاه، نظام و انقلاب را در شرایط شعب ابی طالب  پنداشتند وبا نهیب حیدری رهبر معظم انقلاب مواجه شدند که نه تنها ،نظام و انقلاب در شرایط شعب ابی طالب  نیست بلکه در موقعیت بدر وخیبرقرار دارد . امروز دشمن غدارنیز شمشیر تحریم  اقتصادی را برای به زانو در اوردن مردم کشورمان وجدا نمودن انان از انقلاب اسلامی  بیش از بیش بالا برده است واین در حالی است که راه گذر از این شرایط خود کفایی اقتصادی وصنعتی می باشد .

به جرأت مي توان گفت كه پيروزي در جهاد اقتصادي با اهميت دادن به توليد وآن هم توليد ملي بستگي دارد و اكنون همانگونه كه در يادداشت قبلي وعده داده بوديم در اين نوشتار از دلايل تأثير گذاري توليد در اين جهاد و تبیین سیاستهای کلی "تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی"صحبت خواهيم كرد:
1-از نشانه هاي جامعه ي پويا ،حركت و تلاش مولد و دوري از دلالي و واسطه گري است و صد البته از بارزترين مصاديق حركت و كوشش در يك جامعه توليد است. در جامعه اي كه جوانان به عنوان قوه محركه آن كار و كوشش را انتخاب كنند و از فعاليت هاي واسطه ايي و به ظاهر خدماتي اجتناب نمايند، نشاط و اميد در آن جامعه موج خواهد زد.

2-توليد، اشتغال جوانان كشور را به دنبال دارد واين يعني زندگي،‌تشكيل خانواده و ايجاد كانون هاي پر از محبت و از سوي ديگر كاهش مشكلات فرهنگي، كاهش اختلافات خانوادگي، كاهش مفاسد اخلاقي و در نهايت ايجاد جامعه اي سالم و پر نشاط.

3-توليد بدون امكانات اوليه ميسر نيست. برق، آب ، گاز وراه هاي مواصلاتي و... ،بدون احداث نيروگاههاي برق و شبكه توزيع آن، مهار آب هاي سرگردان با سدهاي فراوان ، توسعه جاده هاي بين شهري وحمل ونقل ریلی و دریایی وتوسعه ساير زير ساخت ها به وجود نمي آيد. اين زيرساخت ها سرمايه گذاري عظيمي است كه نه تنها  نسل امروز بلكه نسل هاي آينده نيز از آن بهره مند مي شوند و چه خدمتي بهتر از فراهم نمودن مقدمات آينده ايي روشن براي فرزندانمان.

4-از مهمترين نيازهاي اوليه توليد، تحقيقات مناسب در انتخاب محصول، فرايند توليد، فرايند كنترل كيفيت، فرايند نگهداري و تعميرات تجهيزات و ساير عوامل موثر بر توليد است كه شروع پويایي علمي و فني كشور است.
فرصتي مناسب كه نخبگان جوان و پختگان روزگار علم و تجربه همديگر را در هم آميخته و باتوليد علم در رشد و شكوفايي كشور نقش بسزايي ايفا كنند و اينگونه است كه با توليد علم بیگانگان نیز واژه تحریم را فراموش خواهند کرد.
حضرت آیت الله خامنه ای، با تاکید به ویژگی هایی نظیر «روحیه و فکر جهادی» و اعتماد به نفس بالای دانشمندان جوان کشور معتقدند که در بازدید از پژوهشگاه صنعت نفت این واقعیت بار دیگر مشخص شد که جوانان خوشفکر و پرتلاش کشور، تحریم ها را فرصتی برای پیشرفت می دانند.
ایشان به آثار مستقیم اقتصادیِ پیشرفتهای علم و فناوری تأکید کرده ویاداوری می کنند: "اینگونه پیشرفتها، نشانه هایی حقیقی از جهاد اقتصادی است."                  
به همین دلیل ایشان در سیاستهای کلی "تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی"نیزدر 2بندبر
" گسترش اقتصاد دانش‌بنیان با تأکید بر توسعه مؤلفه‌‌های اصلی آن، از جمله: زیر ساخت‌های ارتباطی، زمینه‌‌های تسهیل تبدیل دستاوردهای پژوهش به فناوری و گسترش کاربرد آن، حمایت قانونی از حقوق اشخاص حقیقی و حقوقی و مرتبط کردن بخشهای علمی و پژوهشی با بخشهای تولیدی کشور  " و"هدایت و تقویت تحقیق و توسعه و نوآوری ‌ها و زیربناهای آنها و بهره‌‌گیری از آنها"
با هدف:
- ارتقاء کیفی و افزایش کمّی تولید ملّی
- بالا بردن درجه ساخت داخل تا محصول نهایی
- حمایت از تجاری سازی فناوری محصول و بهره‌‌گیری از جذب و انتقال دانش فنی و فناوری‌‌های روز و ایجاد نظام ملّی نوآوری

  براین موضوع تاکید می کنند
5- ایشان در بخش دیگری از سیاستهای کلی "تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی"تاکید نموده اندکه " زنجیره تولید از مواد خام تا محصولات نهایی با رعایت اصل رقابت‌‌پذیری تکمیل شود "چرا که توليد، زنجيره تأميني مي خواهد كه با استخراج مواد اوليه تشكيل و در هر مرحله با فرآوری هاي هوشمندانه، ارزش افزوده قابل توجهي را محقق مي كند و در هر مرحله مي تواند به محصولي تبديل شود كه نيازهاي مستقيم و غير مستقيم مردم و صنعت را برطرف كند و اينگونه در هر كدام از بخش هاي زنجيره توليد فرصت هاي متنوع و گوناگوني جهت رشد و توسعه كشور به وجود مي آيد.
6-بدون شك توليد ناب ،انبوه  و گسترده محصولات در هر كدام از بخش هاي زنجيره تأمين نه تنها درآمد و سود فعاليت هاي توليد را افزايش مي دهد بلكه قيمت تمام شده را نیزكاهش مي دهد و مردم كشورمان مي توانند از كالاها و محصولات داخلي استفاده كنند که قیمت ان بسیار مناسب است .
اینگونه فضای رقابت برای كالاهاي مشابه خارجي محدود و فرصت هاي طلايي صادرات و رقابت با رقباي خارجي در خارج از مرزها بوجود خواهد امدوبه همین دلیل رهبر انقلاب اسلامی" تولید محصولات داخلی مرغوب و با دوام و کاهش قیمت تمام شده محصولات را تا جای ممکن، از وظایف نیروهای کار و سرمایه" دانسته و تاکید می کنند: "در این زمینه نیز بخشهای دولتی و مجلس با بخشهای تولیدی همراهی کنند."
7-استفاده از بهترين كالاها حق مردم كشور ماست. كه با وجود بهترين مواد اوليه و كارشناسان توانمند و توليدناب ، انبوه و گسترده محصول به راحتي محقق خواهد شد. كالاها و محصولاتي كه مايه غرور ملي باشند.
8-در یک بستر مناسب سرمايه هاي اندك مردم از فعاليت هاي واسطه ايي به سمت توليد خواهد رفت و صاحبان سرمايه نيز كارآفريني را روش و منش خود قرار خواهند داد .
امادولت ونظام بانكي نیز بایستی حمایت و تقویت تولید داخلی را نه تنها با ابزارهای گوناگون اطمینان لا زم رابرای سرمایه گذاران داخلی  فراهم اورند  بلکه  با استفاده ازمنابع صندوق توسعه ملی را صنعتگران وکارافرینان را یاری نمایند.
این از مهمترین نکاتی است که رهبر عزیزمان در بخش وظایف دولت در روند تحقق شعار تولید ملی در مشهد مقدس مورد تأکید قرار دادندو در 5بند نیز در سیاستهای کلی "تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی" بر ان تاکید نموده اند:
-مدیریت منابع ارزی با تأکید بر تأمین نیازهای تولید ملی و کارآفرینی، و ثبات ارزش پول ملّی
-کارآمد سازی مدیریت منابع موجود در صندوق توسعه ملّی در جهت بهینه‌سازی و هم‌افزایی ظرفیت‌های تولیدی و ارتقاء کیفی کار و سرمایه ایرانی
-گسترش منابع مالی و کارآمد سازی مدیریت آن در جهت افزایش ظرفیت تولید ملّی و کاهش هزینه‌های تأمین مالی مورد نیاز بویژه با ساماندهی، گسترش و حمایت از نهادهای مالی توسعه‌ای و بیمه‌ای
- گسترش تنوع ابزارهای سرمایه‌‌گذاری در بازار سرمایه و تکمیل ساختارهای آن و اعمال سیاست‌‌های تشویقی برای حضور عموم مردم و سرمایه‌ گذاران داخلی و بین‌المللی بویژه منطقه‌ای در بازار سرمایه.

- حمایت از محققان و سرمایه‌ گذاران و تشویق ورود سرمایه‌‌های ایرانی به حوزه‌‌های سرمایه‌‌گذاری خطرپذیر متضمن تحقیق و توسعه با تأسیس صندوق‌‌های شراکت یا ضمانت برای سرمایه‌‌گذاری در این حوزه
نكات فوق بخش كوچكي از دلايل تأثير گذاري بی قید وشرط توليد در پيروزي جهاد اقتصادي است .در نوشتار بعدی ضمن تبيين لزوم و اهميت توليد ملي، به نقش آن در سرعت موفقيت جهاد اقتصادي خواهیم پرداخت .

همانگونه که  درمقدمه  بخش اول اين نوشتار  بيان کرديم  بنا داريم ابعاد " مديريت جهادي"  را مورد بررسي قرار دهيم و ارتباط ان با " جهاد مديريتي" را مشخص نماييم.
چرا "جهاد "و چرا "جهاد مديريتي":
تا پيش از اين اولين تلقي از کلمه جهاد ،جهاد نظامي بود  .وليکن ما در ادبيات انقلاب اسلامي  با تعابيرديگري از  جهاد مانند "جهاد فرهنگي"،"جهاد اقتصادي"  و.... اشنا شديم . در سال جديد نيز به ما ياداوري کردند حل مشکلات کشور با "عزم ملي" و"مديريت جهادي"شدني است.
"مديريت جهادي " تغيير در شيوه مديريت را مي طلبد وتغيير متعالي و شايسته محقق نخواهد شد مگر با بهره گيري  از الگوي ناب محمدي(ص).واين جهادي است با نفس ،در يکي از نفس گيرترين مقابله هاي انسان با خودش .اماني  که انسان اهرم قدرت ومسند رياست رابر عهده دارد واين جهادي ديگر است :" جهاد مديريتي"
در سالهاي پس از انقلاب اين جهاد  را در عمل امام عزيزمان و رهبر بزرگوارمان مشاهده نموده ايم.انجا که :
امام بزرگوارمان با اتکال به خدا ورهبري مردم دين دار فرهنگي ناب را بنا نهادندوعملياتي کردند،
در مواجه با نزديکترين يارانشان از اصول انقلاب کوتاه نيامند،
علي وار در برابر تعرض به احکام دين مقابله نمودند،
خود را در بيان وعمل خادم مردم دانستندو
از شيطان بزرگ نهراسيدند و....
وانجا که رهبر عزيزمان
 فرزندانشان را از فعاليت اقتصادي منع نمودند،
ساده زيستي زندگيشان را دشمنان شان اقرار کردند،
از غرب نهراسيدند وشجاعانه توطئه هاي انان را خنثي کردندو....
و به همين دليل  در نوشتار اول با مراجعه به سيره عملي اميرالمومنين   علي(ع) ، -الگوي اين دو بزرگوار-با شاخصه هاي انتخاب همکاران  و وظائف مدير در قبال همکاران  اشنا شديم و ياداوري کرديم  که ويژگي هايي مانند کار بي وقفه وشبانه روزي، پرکاري ، سخت‌کوشي، سرعت عمل در کارها  ، تحول آفريني و پويايي شاخصه هاي کاملي براي مديريت جهادي نيستند واينک ساير شاخصه ها:
نحوه برخورد كارگزاران  با مردم
در سيره  علي(ع) مي شنويم ومي بينيم که:
"با من آن سان كه با جباران و ستمگران سخن مي‌گويند سخن نگوييد، القاب پرطمطراق  براي به كار نبريد، آن ملاحظه‌ كاريها و موافقتهاي مصلحتي كه در برابر مستبدان اظهار مي‌دارند در برابر من اظهار مداريد، با من به سبك سازشكاري معاشرت نكنيد، گمان مبريد كه اگر سخن حقي به من گفته شود بر من سنگين آيد و يا از كسي بخواهم مرا تجليل و تعظيم كند كه هر كس شنيدن حق يا عرضه شدن عدالت بر او سنگين‌تر است. پس از سخن حق يا نظر عادلانه، خودداري نكنيد"
علي(ع) به كارگزارانش مي‌فرمود: «بر تقواي خدايي – كه شريكي براي او نيست – باش. بعد مي‌فرمود: هرگز مسلماني را نترسان و به زور بر او وارد نشو. بيشتر از حق خدا از آنان چيزي نگير. وقتي كه سر به سرزمين آنها ….رسيدي به آنها بگو: اي بندگان خدا! ولي و خليفه خدا مرا به سوي شما فرستاده تا حق خدا را از اموالتان دريافت كنم. پس آيا در اموال شما حقي از خدا هست تا آنرا به ولي او برسانم؟ اگر كسي گفت: نه، به او حق مراجعه نداري و اگر كسي گفت: آري، با خودش مي‌روي بدون آن كه او را بترساني يا تهديد كني يا ستمي روا داري يا او را به زحمت بيندازي. بلكه هرچه از طلا و نقره در اختيارت گذاشت مي‌گيري و به بيت المال مي‌رساني.
در قسمتي از فرمان مالك اشتر، امام(ع) دستور العملي صادر مي‌كند كه براي همه كارگزاران مفيد و مؤثر است و بايد آن را نصب العين خود قرار دهند، آن جا كه مي‌فرمايد:
"بايد محبوبترين امور در نزد تو آن باشد كه به حق نزديكتر است و آن چيزي كه شامل عدل بيشتري است و چيزي بايد پيش تو محبوبتر باشد كه رضايت رعيت تو را بيشتر تأمين مي‌كند پس بايد بكوشي تا رضايت ملت را به دست آري، زيرا خشم توده مردم، خشنودي خواص را بي اثر مي سازد اما ناخشنودي خاصان، با رضايت عموم، جبران پذير است."
بار ديگر تأكيد مي فرمايد:
"همانا پايه و نگهدارنده دين و جامعه مسلمان و توشه و ابزار جنگ عليه دشمنان، تنها توده مردم هستند (زيرا آنها سرباز مي‌دهند، كمك مالي مي‌كنند تا كشور و ملت و دين مي‌ماند) بنابر اين دل و گوش تو متوجه آنها باشد (رضايت آنها را حاصل نما)."
در قسمت ديگر از فرمان، امام (ع) كارگزار خود را سفارش مي‌كند كه:
"افرادي كه به دنبال عيوب مردم هستند از تو دور باشند، چراكه مردم معصوم نيستند، عيبهايي دارند. سزاوارتر است كه والي تا حد امكان عيوب مردم را بپوشاند و عيبهايي كه از تو پنهان  است كشف مكن. تنها بر تو واجب است عيوب كه آشكار شد است پاك كني (زنا كار را حد بزني تا عبرت ديگران شود و گناه نكند) و آنچه از تو مخفي است خدا درباره آن حكم مي‌كند (تو تحقيق نكن تا گناهكار را پيدا كند)
 پس تا جايي كه مي‌تواني عيب مردم را بپوشان تا خداوند عيوبي كه تو دوست داري براي مردم فاش نشود مستور دارد، با كار خوب عقده آنها را كه كينه دارند باز كن و اسباب دشمني و عداوت را قطع كن تا به تو علاقه‌مند شود كه بتواني بر مردم حكومت كني و از آنچه برايت روشن نيست تغافل نما و هيچگاه در تصديق سخن چنين عجله مكن (زيرا ممكن است دروغ بگويد) زيرا سعايت كننده خيانتكار است ولو خود را شبيه خيرخواهان قرار بدهد."
علي(ع) و كارگزاران خطاكار
هنگامي كه مردم با امام علي(ع) بيعت كردند و آن بزرگوار با اصرار فراوان مردم، حكومت را به دست گرفت و خلافت به مسير اصلي خود بازگشت،‌نخست درصدد بر آمد كه كارگزاران فاسد و نا شايسته‌اي را كه با معيارهاي غير الهي بركارها گماشته شده بودند،‌ از كار بر كنار كند. چون آن حضرت(عاعتقاد داشتند كه گام اول در طريق اصلاح جامعه،‌عزل نا بخردان است. با افرادي چون معاويه، عبدالله بن عامر و عبدالله بن ابي سرح، چگونه مي‌تواند كارها را به اصلاح آورد.
امنيت اقتصادي
در برنامه‌ريزيهاي اقتصادي، امينت، عامل مهمي است كه بدون آن رونق و شكوفايي اقتصادي امكان پذير نيست، منظور از چنين امنيتي، شيوه برخورد دولت با تجار و كسبه و توليد كنندگان و كارگران و برنامه‌ريزي دولتي در جهت امنيت شغلي آنان است. آن حضرت در اين باره مي فرمايد:
"... هرگز مبادا كسي را از مايحتاجش باز داريد و از رسيدن به خواسته‌اش بي‌بهره نماييد، هرگز مبادا از براي گردآوري خراج، پوشاك زمستاني يا تابستاني كسي را،‌ يا حيوان سواري را كه با آن كار مي كند، يا برده خدمتكارش را بفروشيد، هرگز مبادا احدي از مردم را براي درهمي بي‌ارزش تازيانه بزنيد، و هرگز مبادا به مال خواسته احدي ازمردم – از مسلمان نمازگزار تا اقليتهاي در گرو پيمان – دست بيازيد، مگر اسب و جنگ افزاري بيابيد كه در تجاوز به مسلمانان به كارگرفته شده است. در چنين صورتي، سزاوار نيست كه مسلمان،‌ آنان را در اختيار دشمن باقي بگذارد تا بر ضد مسلمان شوكتي بيايد."
آن حضرت در جاي ديگري در همين باره مي فرمايد:
"بر مبناي تقواي خدايي كه يگانه است و براي او شريكي نيست به پيش رو! هرگز مبادا مسلماني را بيمناك سازي، يا بر (زمين و باغ) او به غير دلخواهش و به زور وارد شوي و گذر كني، يا از او چيزي بيشتر از آنچه حق خدا در مال اوست بگيري..."
رعايت حقوق محرومان در تعيين بودجه اقتصادي
محرومان و مستضعفان همواره مورد توصيه حضرت امير(ع) بوده‌اند، آن بزرگوار لحظه‌اي از رسيدگي به حال آنان غافل نبود؛ نه تنها خود، چنين بود بلكه اين امر را به كارگزارانش هم توصيه مي‌كرد؛ در اين جا يك نمونه از سفارشهاي آن حضرت به مالك اشتر را در اين باره مي‌آوريم:
"خداي را، خداي را، در خصوص فرودستان، زمينگيران، نيازمندان، گرفتاران، و دردمنداني كه دردشان را هيچ چاره‌اي نيست، چه در ميان اين قشر، كساني به دريوزگي روي مي‌آورند و كساني با نياز آبروداري مي‌كنند. پس، براي خدا، پاسدار حقي باش كه خداوند بر ايشان تعيين كرده است و تو را به رعايتش فرمان داده است و از بيت المال و محصول زمين هاي غنيمتي اسلام – در هر شهري – سهمي برايشان در نظر بگير، چرا كه براي دورترين مسلمانان، همانند نزديكترينشان سهمي هست و تو مسؤول رعايت حق هماني.
پس هرگز مبادا به علت سرمستي رياست يا كارهاي فراوان از آنان روي بر مگردان، و بويژه امور كساني از اين قشر را بيشتر پرس و جو كن كه چندان كوچك و بي‌شمارند كه به چشم نمي‌آيند و نمي‌توانند به تو دست يابند. بدين منظور براي اين گروه از نيازمندان، بخشي از نيروهاي مورد اعتمادت را – كه خدا ترس و افتاده‌اند – آزاد بگذار تا گزارش امورشان را نزد تو آورند، سپس در موردشان به گونه اقدام كن كه در روز ديدار با خدايت پوزشي باشد كه اين قشر را به انصاف تو، بيش از ديگران نياز است …. از يتيمان خردسال و پيران سالخورده كه چاره‌شان نيست و خود در موضع درخواست نمي‌نشانند، پيوسته‌ دلجويي كن و اين مسؤوليتي است بس گران بر دوش زمامداران…"
در پايان تفکر کنيم: "مديريت جهادي"
يعني "اتکال به خدا وتدبير در تصميم گيري ها"، "شجاعت و درايت در عملياتي نمودن تصميم ها "،
"احياي فرهنگ خدمت به خلق"،"جهاد با نفس سرکش قدرت طلب " "جهاد با انگاره هاي غربي مديريتي " ،
"ساده زيستي"،"دوري از قبيله گرايي در انتصابات وتصميم گيريها "، "دشمن ودوست شناسي "،
"بصيرت "،"وسوسه نشدن با دنيا ومافيه"،"دوري گزيدن از متملقين"و......
وچه زيباست اين نوشتار رابا اين دعاي نوراني والهام بخش به پايان رسانيم :
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ عَلَيْكَ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ
 وَ اجْعَلِ النُّورَ فِي بَصَرِي وَ الْبَصِيرَةَ فِي دِينِي وَ الْيَقِينَ فِي قَلْبِي وَ الْإِخْلاصَ فِي عَمَلِي وَ السَّلامَةَ فِي نَفْسِي وَ السَّعَةَ فِي رِزْقِي وَ الشُّكْرَ لَكَ أَبَدا مَا أَبْقَيْتَنِي
واقعا يک جامعه با مديراني که اين دعا برزبانشان  جاري وهمت اجرايش تکليفشان باشد، چه کمي وکاستي دارد؟

 درحالیکه منتظر پیام نوروزی اقا بودیم، سال جدید اغاز شد. آقا دعای ابتدای سال و تعجیل ظهور  را قرائت کردند و پس از مرور سال قبل  وتحلیل شرایط موجود توسط ایشان، شنیدیم:

لذا به گمان من آنچه در اين سال جديد پيش رو داريم، عبارت است از اقتصادی که به کمک مسئولان و مردم شکوفايی پيدا کند، و فرهنگی که با همّت مسئولان و مردم بتواند سمت و سوی حرکت بزرگ کشور ما و ملّت ما را معيّن کند. لذا من شعار امسال را و نام امسال را اين قرار دادم:


"اقتصاد و فرهنگ با عزم ملّی و مديريّت جهادی"


چهار عبارت کلیدی در شعار سال جدید مشاهده می شود:

- فرهنگ
- اقتصاد
- عزم ملی
- مدیریت جهادی


در این نوشتار بنا داریم  عبارت"مدیریت جهادی"  را مورد بررسی قرار داده وضمن بررسی ابعاد مختلف  این رویکرد مدیریتی ،ابعاد جهاد  در مدیریت را بهتر بشناسیم .

مدیریت جهادی چیست؟

ساده ترین تعریف مدیریت ،انجام کار بوسیله دیگران  است و اولین وظیفه  یک مدیر، برنامه ریزی ،سازماندهی ،هماهنگی ،هدایت وکنترل سازمان تحت مسئولیت او.

و در اولین برداشت  نیز از تلفیق دو واژه "مدیریت"و"جهاد "، کار بی وقفه وشبانه روزی، پرکاری، سخت‌کوشی، سرعت عمل در کارهادر شرح وظایف و امور محوله به ذهن متبادر می شود در حالی که این مصادیق برداشت هایی ناقص وابتر از"مدیریت جهادی"است.

با توجه به اینکه در هر فرهنگ و جامعه ای ،مدیریت  جامعه  نه تنها در گرو كارگزاراني لايق و كاردان است بلکه به سبک مدیریت نیز وابسته می باشد، به الگویی کامل مراجعه خواهیم کرد تا با روش ومنش مدیریتی  ایشان بیشتر اشنا شویم و چه الگویی بهتر از مولایمان "امیرالمومنین علي(ع)".

امیری که  وقتي به كارگزاري-مدیری- ،‌مسائل حكومتي- فنون مدیریت- را گوشزد مي‌فرمود، او را به تقوا و ترس از خدا و توجه به آخرت دعوت مي‌كرد و هنگامي كه‌ آنان را به جمع‌ آوري ماليات- مدیریت مسائل مالی- فرمان مي‌داد، رعايت حال مردم و توجه به حفظ شخصيت آنان و پرهيز از تهديد و زور را متذكر مي‌شد.

در ان هنگام که  نسبت به يك كارگزار- مدیر - متخلف، خشم مي‌گرفت و او را از كار بركنار مي كرد نكته‌هاي عميقي را در فرمان عزلش متذكر مي‌شدزيرا حكومت بلكه همه دنيا از ديدگاه آن حضرت يك امانت و وسيله‌اي براي گرفتن حق مردم و جلوگيري از تجاوز ستمگران بود، نه استثمار و بهره‌وري از جامعه و مردم، او حكومت را براي استقرار عدالت و اجراي قواني الهي مي‌خواست، نه سودجويي و خودخواهي و غرور و...

با مطالعه نکات ذیل مشاهده خواهیم نمود که تحقق"مدیریت جهادی" منوط به گذر از معبر "جهاد مدیریتی " است.

شاخصه های  انتخاب همکاران

1-تکیه بر ضوابط و نه روابط

"اي مالك! در كارهاي كارمندانت دقت كن، آنها را امتحان و با آزمايش به كار بگمار و از روي بخشش و دلخواه و استبداد نباشد زيرا استبداد و تسليم تمايلات شدن، كانوني از شعبه‌هاي جور و خيانت است"

2-تجربه و كارداني

"كارمنداني را انتخاب كن كه داراي تجربه باشند"

زيرا كارمندان بي تجربه و غير كاردان، پيش از آن كه مصلح و كاري باشند مخرب خواهند بود آنها با كارهاي خام، موجب هدر رفتن بيت‌المال خواهند شد و چه بسا اثرات كارهاي ناشيانه آنان تا سالهاي سال برجا بماند.

3-حيا و عفت

"از كساني انتخاب نما كه داراي حيا و عفت باشند"

زيرا كارمندان چون با عموم مردم از زن و مرد سر و كار دارند بايد عفت عمومي را حفظ نمايند و افرادي بي‌حيا براي ارباب رجوع خود قداستي قائل نيستند و ممكن است كم‌كم محل كار او مركز فساد اخلاقي قرار گيرد و امنيت نواميس مردم از بين برود.

4-اصالت خانوادگي

"آنان را از خانواده‌هاي پاكدامن و صالح انتخاب كن"

زيرا افراد بي‌خانواده و غير نجيب براي شخصيت افراد، ارزشي قائل نمي‌شوند در آبرو ريختن مردم ابايي ندارند چون خود بي فضيلت و بي شخصيت هستند. خيال مي‌كنند همه مردم چنين هستند، ولي انسانهاي شريف و ريشه‌دار چون از آبروي مردم آگاهي دارند براي آبروي مردم احترام فوق‌العاده قائل هستند

5-پيشگامان در(درک) نهضت اسلامي

"از كارمنداني انتخاب كن كه سابقهشان در اسلام بيشتر است"

سپردن مسئوليت به دست آنانكه نور الهي در دلشان زودتر  وبهتر تابيده  ، در انجام بهتر امور والگو پذیری جامعه موثر خواهد بود.

واما وظائف مدیر در قبال  همکاران

1-تأمين حقوق مالي

امام(ع) در تأمين حقوق كارمندان به مالك اشتر چنين دستور مي‌دهند:

"سپس به آنها حقوق فراوان بده زيرا اين كار، آنها در اصلاح خويش تقويت مي‌كند و دنبال خيانت و رشوه نمي‌روند و از خيانت اموالي كه (مثل صدقات،‌ زكات، مالياتها، عوارض و...)  که در اختيار آنهاست بي نياز مي سازد؛ به علاوه چنانچه از دستور تو سرپيچي كردند و در امانت خيانت ورزند حجت بر آنها تمام است و مي‌تواني مختلف را تنبيه كني."

2-فرستادن بازرس و گماردن مأمور مخفي

امام علي (ع) تأكيد مي‌كند كه كارمندان را به حال خود رها نكني تا هر كاري بخواهند بكنند. لذا امام به مالك اينچنين مي‌فرمايد:

"رسيدگي كن كارهايي را كه عمال تو مي كند، جاسوسهايي را از مأموران راستگو و با وفا بفرست (مخفي باشند تا شناخته نشوند) تا كارهاي آنان را زير نظر بگيرند. زيرا بازرسی مداوم و دائمي باعث مي‌شود كه آنها به امانت‌داري و خوش‌رفتاري با زيردستان و مردم ترغيب شوند."

3-نظارت كامل بر اطرافيان

امام علي(ع) تأكيد بر مراقبت كامل از اطرافيان مي‌نمايد، لذا به مالك چنين مي فرمايد:

"اعوان و انصار خويش را سخت زير نظر بگير كه از قدرت حكومت سوء استفاده نكنند و دست به رشوه‌خواري يا مردم آزاري نزنند"

4-مجازات فوري كارمندان متخلف

سپس امام (ع) براي متخلفين، فرمان تند و صريحي صادر مي فرمايد:

"با توجه به آن چه سفارش شد حال اگر يكي از كارمنداني كه معين كرده‌اي، دست درازي كرد و خيانتي مرتكب شد يا با مردم بدرفتاري نمود و مأموران( راستگو و با وفاي) سري تو-همه- گزارش دادند كه فلان امير يا حاكم،‌ قاضي يا استاندار و ... به كار مردم نمي‌رسد يا از مردم رشوه‌ مي‌گيرد و براي تو ثابت شد، به همين مقدار از شهادت اكتفا كن و فوراً ‌او را احضار و او را زير تازيانه كيفر بگير و به مقدار خيانتي كه كرده تنبيه كن، و رشوه‌هايي كه گرفته از او پس بگير"

5-عزل كارمند خائن

امام(ع) به اين مقدار عقوب اكتفا نكرد بلكه اضافه فرمود:

"پس از اين او را به كار مذلت نصب كن؛ (يعني ديگر به او شغل قبل را واگذار مكن چون خيانت كرده و سوء استفاده نموده است) و داغ خيانت را به پيشانيش ‌گذار؛ (يعني همه مردم را او را به عنوان خائن بشناسند) و به گردنش عار تهمت بيفكن؛ (يعني طوري شود كه در جامعه متهم باشد كه هيچ كس او را براي كار انتخاب نكند)"

با تدبر وتفکر در بیانات مولا علی(ع) بیش از پیش مشخص می شود که موفقیت در "مدیریت" مستلزم   جهاد با نفس سرکشی که به راحتی اجازه نخواهد داد انسان رسالت مدیریتی خود را انجام دهد واینچنین ابعاد "مدیریت جهادی" مشخص می شود.